شارژر خانگی خودرو برقی؛ راهنمای نصب وال‌باکس و شارژ در پارکینگ

شارژر خانگی خودرو برقی پیش از هر چیز یک کار برقی است، نه خرید یک دستگاه. ظرفیت انشعاب، مدار اختصاصی، ارت و هماهنگی با مدیریت ساختمان تعیین می‌کنند که هر شب بی‌دغدغه شارژ می‌کنید یا نه. این راهنما فقط به یک پرسش می‌پردازد: نصب شارژر خانگی خودرو برقی را چطور درست و ایمن انجام دهیم؟ پنج موردی که پیش از نصب باید بررسی شود، انتخاب میان شارژر پرتابل و وال‌باکس، چک‌لیستی برای برق‌کار و مدیریت ساختمان، و نکته‌های استفاده‌ی ایمن روزمره.

اگر دنبال مدت زمان شارژ و عادت‌های نگهداری باتری هستید، آن موضوع را جداگانه در راهنمای نحوه‌ی شارژ ID.4 و مدت زمان شارژ نوشته‌ایم؛ اینجا تمرکز فقط روی خودِ نقطه‌ی شارژ در خانه است.

شارژر خانگی خودرو برقی چه کاری انجام می‌دهد؟

برق ساختمان جریان متناوب (AC) است و باتری خودرو جریان مستقیم (DC) ذخیره می‌کند. در شارژ خانگی، چه با شارژر پرتابل و چه با وال‌باکس، این تبدیل داخل خودرو و توسط قطعه‌ای به نام شارژر داخلی (On-Board Charger) انجام می‌شود. نکته‌ی مهم این است که وال‌باکس در واقع «شارژ» نمی‌کند؛ کارش رساندن ایمن برق به خودرو، کنترل جریان و قطع خودکار در صورت بروز اشکال است. سقف سرعت شارژ AC را توان شارژر داخلی خودرو تعیین می‌کند؛ اگر وال‌باکسی پرتوان‌تر از آن نصب کنید، توان اضافه بی‌استفاده می‌ماند. تک‌فاز یا سه‌فاز بودن شارژر داخلی هم مهم است: اگر خودرو فقط برق تک‌فاز بپذیرد، کشیدن برق سه‌فاز به پارکینگ سرعت شارژ را بالا نمی‌برد. شارژ سریع DC در ایستگاه‌ها انجام می‌شود و تجهیزاتش معمولاً در پارکینگ ساختمان‌های مسکونی نصب نمی‌شود؛ پس شارژر خانگی تقریباً همیشه از نوع AC است.

پیش از نصب شارژر خانگی خودرو برقی چه چیزهایی را باید بررسی کنید؟

خودروی برقی ساعت‌ها پشت سر هم جریان قابل‌توجهی از برق ساختمان می‌کشد؛ باری که بیشتر لوازم خانگی هرگز به این مدت و به این شکل پیوسته ایجاد نمی‌کنند. این پنج مورد را پیش از خرید خودرو، یا دست‌کم پیش از تحویل آن، روشن کنید.

۱. ظرفیت برق ساختمان و انشعاب

اولین پرسش این است که انشعاب برق واحد یا ساختمان، جای یک مصرف‌کننده‌ی سنگین و طولانی‌مدت دیگر را دارد یا نه. اگر کولر، آبگرمکن برقی یا لوازم پرمصرف دیگر هم‌زمان با شارژ خودرو روشن باشند، مجموع بار ممکن است از ظرفیت انشعاب بیشتر شود و فیوز اصلی قطع کند، یا بدتر، کابل‌ها بیش از حد گرم شوند. ظرفیت انشعاب و وضعیت تابلو برق را از کارشناس برق ساختمان بپرسید؛ پاسخ همین پرسش ممکن است تعیین کند که شارژر پرتابل کافی است یا انشعاب باید اصلاح شود.

۲. مدار اختصاصی برای شارژ

بهترین حالت این است که نقطه‌ی شارژ روی یک مدار اختصاصی از تابلو برق باشد؛ یعنی کابل و کلید جداگانه‌ای که هیچ مصرف‌کننده‌ی دیگری در مسیرش نیست. این کار دو فایده دارد: سطح مقطع کابل را می‌توان متناسب با جریان شارژ انتخاب کرد، و اگر اشکالی در مدار شارژ پیش بیاید، بقیه‌ی برق خانه درگیر نمی‌شود. پریزی که در پارکینگ برای جاروبرقی یا چراغ نصب شده، معمولاً برای چنین باری طراحی نشده است.

۳. ارت و کلید محافظ جان (RCD)

بدنه‌ی خودرو هنگام شارژ به شبکه‌ی برق متصل است و پارکینگ‌ها اغلب محیطی مرطوب، پرگردوخاک یا در معرض آب‌وهوا هستند. وجود سیم ارت سالم و کلید محافظ جان (RCD) در مدار شارژ، شرط ایمنی است نه یک گزینه‌ی اضافی. برخی شارژرها بدون ارت مناسب شارژ را شروع نمی‌کنند، اما به این رفتار تکیه نکنید. نوع و مشخصات کلید محافظ مناسب را برق‌کار مجاز بر اساس شارژر و مدار شما تعیین می‌کند.

۴. محل نصب، طول کابل و شرایط محیطی

جای نقطه‌ی شارژ را طوری انتخاب کنید که کابل بدون کشیدگی به درگاه شارژ خودرو برسد، از مسیر رفت‌وآمد افراد یا چرخ خودروها عبور نکند و زیر آب‌چکه یا جایی که آب جمع می‌شود نباشد. محل درگاه شارژ و جهت معمول پارک را هم در نظر بگیرید؛ کابلی که هر شب دور خودرو کشیده شود، زود آسیب می‌بیند. اگر پارکینگ روباز است، تجهیزاتی انتخاب کنید که برای نصب در فضای باز و در برابر گردوخاک و رطوبت طراحی شده باشند.

۵. هماهنگی با مدیریت ساختمان

در بسیاری از آپارتمان‌ها پارکینگ فضای مشترک ساختمان است و کشیدن کابل از کنتور واحد تا جای پارک، یا استفاده از برق مشاع، به هماهنگی با مدیریت ساختمان نیاز دارد. پیش از خرید روشن کنید: آیا کابل از کنتور خود واحد کشیده می‌شود یا از برق مشاع؟ اگر از مشاع است، هزینه‌ی برق مصرفی چطور محاسبه و پرداخت می‌شود؟ مسیر کابل از کجا می‌گذرد و چه کسی مسئول نگهداری آن است؟ پاسخ این پرسش‌ها را با مدیریت ساختمان هماهنگ کنید و مکتوب نگه دارید تا بعداً اختلافی پیش نیاید.

شارژر پرتابل یا وال‌باکس؛ کدام به کار شما می‌آید؟

برای شارژ خودرو برقی در خانه دو راه اصلی وجود دارد. شارژر پرتابل کابلی است با یک واحد کنترل کوچک در میانه‌ی آن که به یک پریز مناسب وصل می‌شود و می‌توان آن را در صندوق خودرو هم همراه داشت. وال‌باکس (شارژر دیواری) دستگاهی است که ثابت روی دیوار پارکینگ نصب و مستقیم به یک مدار اختصاصی متصل می‌شود. انتخاب میان این دو به الگوی رانندگی و امکانات پارکینگ بستگی دارد.

یک قاعده‌ی سرانگشتی کمک می‌کند: اگر خودرو هر شب چند ساعت پیوسته پارک است و مسافت روزانه‌تان به‌اندازه‌ای است که در همین بازه جبران شود، شارژر پرتابل روی یک مدار سالم اغلب کافی است. نصب وال‌باکس وقتی به هزینه و زحمتش می‌ارزد که بازه‌ی پارک شبانه کوتاه است، مسافت روزانه زیاد است، یا باتری بزرگ‌تری دارید که می‌خواهید در همان زمان بیشتر پر شود. پیش از خرید هر شارژری هم بپرسید چه کابل و شارژری همراه خودرو تحویل داده می‌شود؛ این مورد ممکن است بین تیپ‌ها فرق کند و شاید بخشی از نیاز شما از قبل پوشش داده شده باشد.

شارژ خودرو برقی در خانه برای خودروهای برقی و بردافزای درخشان موتور پارس

توان شارژ AC (شارژر داخلی) در جدول مشخصات صفحه‌ی محصول این خودروها ثبت نشده است. برای ID.4، برآورد زمان شارژ با فرض توان شارژرهای رایج در همان راهنمای شارژ ID.4 آمده است؛ آن اعداد تقریبی‌اند و توان واقعی نسخه‌ی موجود را باید از نمایندگی تأیید گرفت.

• فولکس واگن ID.4: تمام‌برقی با باتری ۵۵٫۷ کیلووات‌ساعت.
• فولکس واگن ID. UNYX: طبق صفحه‌ی رسمی ماموت خودرو، تیپ Pure باتری ۵۳٫۶ و تیپ Ultra باتری ۸۰ کیلووات‌ساعت دارد؛ اثر این تفاوت بر انتخاب را در مقایسه‌ی ID.4 و ID. UNYX توضیح داده‌ایم.
• ایرس HM5 و HM7: بردافزا هستند و برای حرکت به شارژر خانگی وابسته نیستند، چون موتور بنزینی در نقش ژنراتور برق لازم را تولید می‌کند. این‌که نسخه‌ی موجود از برق شهری شارژ می‌شود و با چه توان و کانکتوری، در مشخصات منتشرشده ذکر نشده و باید از نمایندگی پرسید؛ جایگاه بردافزا در تصمیم خرید را در راهنمای «خودرو برقی بخریم یا نه؟» ببینید.

استفاده‌ی ایمن و روزمره از شارژر خانگی

بعد از نصب درست، این چند عادت ریسک را پایین نگه می‌دارد:

• کابل را بعد از هر بار استفاده جمع کنید و روی زمین رها نکنید؛ عبور چرخ خودرو یا گیرکردن در در پارکینگ، عایق کابل را آسیب می‌زند.
• کانکتور و درگاه شارژ را تمیز و خشک نگه دارید و پیش از اتصال نگاهی بیندازید که ترک، سوختگی یا شیء خارجی در آن نباشد.
• هر از گاهی دوشاخه و پریز را پس از شارژ لمس کنید؛ گرمای غیرعادی نشانه‌ی اتصال ضعیف است و باید بررسی شود.
• کابل آسیب‌دیده را با چسب برق تعمیر نکنید؛ آن را تعویض کنید.
• اگر خودروی شما امکان زمان‌بندی شارژ دارد، شروع شارژ را به ساعاتی ببرید که مصرف دیگر خانه کمتر است تا بار هم‌زمان روی انشعاب کم شود.

چک‌لیست نصب شارژر خانگی خودرو برقی

این پرسش‌ها را به دو گروه تقسیم کنید: آنچه از نمایندگی می‌پرسید و آنچه از برق‌کار یا مدیریت ساختمان.

از نمایندگی بپرسید

1. توان شارژ AC (شارژر داخلی) نسخه‌ی موجود چقدر است و تک‌فاز است یا سه‌فاز را هم می‌پذیرد؟
2. درگاه شارژ خودرو با کدام استاندارد کانکتور سازگار است؟
3. چه کابل و شارژری همراه خودرو تحویل داده می‌شود؟
4. در ID. UNYX کدام تیپ موجود است؟
5. در ایرس HM5 و HM7، آیا نسخه‌ی موجود از برق شهری شارژ می‌شود و با چه توانی؟

از برق‌کار مجاز و مدیریت ساختمان بپرسید

1. ظرفیت انشعاب و تابلو برق جای یک بار پیوسته‌ی چندساعته را دارد؟
2. امکان کشیدن مدار اختصاصی با ارت و کلید محافظ جان تا جای پارک وجود دارد؟
3. برق از کنتور خود واحد تأمین می‌شود یا از مشاع، و هزینه‌اش چطور تقسیم می‌شود؟
4. محل مناسب نصب و مسیر کابل کجاست تا در معرض آب، رفت‌وآمد و آسیب نباشد؟

پرسش‌های متداول درباره‌ی شارژر خانگی خودرو برقی

پریز معمولی پارکینگ برای شارژ خودرو برقی کافی است؟

با شارژر پرتابل و یک پریز سالم و ارت‌دار روی مداری که برای این بار مناسب باشد، ممکن است کافی باشد؛ اما پریز معمولی پارکینگ را بدون بررسی برق‌کار مجاز مبنا قرار ندهید.

نصب وال‌باکس سرعت شارژ را چقدر بالا می‌برد؟

تا سقف توان شارژر داخلی خودرو، نه بیشتر. اگر توان وال‌باکس از توان شارژ AC خودرو بیشتر باشد، خودرو همچنان با سقف خودش شارژ می‌شود.

برای نصب وال‌باکس به برق سه‌فاز نیاز دارم؟

به شارژر داخلی خودرو بستگی دارد. اگر خودرو فقط تک‌فاز بپذیرد، برق سه‌فاز سرعت شارژ را بالا نمی‌برد. این مشخصه را پیش از هر تغییری در انشعاب از نمایندگی بپرسید.

آیا در آپارتمان می‌توان شارژر خانگی نصب کرد؟

در بسیاری از ساختمان‌ها ممکن است، اما به ظرفیت برق ساختمان، امکان کشیدن مدار تا جای پارک و هماهنگی با مدیریت ساختمان بستگی دارد. پیش از خرید خودرو هر سه را روشن کنید.

آیا خودروهای بردافزای ایرس به شارژر خانگی نیاز دارند؟

برای حرکت نه؛ موتور بنزینی در نقش ژنراتور برق لازم را تولید می‌کند. امکان شارژ HM5 و HM7 از برق شهری در مشخصات منتشرشده ذکر نشده و باید از نمایندگی پرسیده شود.

شارژر پرتابل را می‌توان همیشه در خودرو نگه داشت؟

بله، مزیت اصلی‌اش همین قابلیت حمل است. فقط آن را خشک و دور از ضربه نگه دارید و پیش از هر استفاده سلامت کابل و کانکتور را بررسی کنید.

جمع‌بندی

شارژر خانگی خوب از یک مدار خوب شروع می‌شود، نه از خرید دستگاه. اول پنج پیش‌نیاز نصب را روشن کنید؛ بعد توان شارژ AC خودروی خود را بپرسید و شارژر پرتابل یا وال‌باکس را متناسب با همان انتخاب کنید. اگر درباره‌ی مشخصات شارژ نسخه‌ی موجود ID.4، ID. UNYX یا بردافزاهای ایرس سؤال دارید، کارشناسان درخشان موتور پارس با شماره‌ی 021-77111070 یا 09354401212 پاسخگوی شما هستند.